homecontactkennisbankinloggensitemapzoeken  
vorige pagina pagina afdrukken
nzv uitgevers

Hoofdstuk 8 - Verhalen als leeromgeving

...

H8  Verhalen als leeromgeving.jpgDe vertelling van het verhaal wordt wel omschreven als ‘het kloppend hart van het godsdienstonderwijs’. In dit hoofdstuk komen verhalen aan de orde. En ook de didactische setting van de leeromgeving die kan bijdragen tot de ontsluiting van de betekenis van verhalen. Om een indruk te krijgen hoe je rond verhalen een leeromgeving kunt ontwikkelen volgen we een studente (Jeanet) en haar mentor (Yvon). Samen willen zij een project over de ‘Jozefverhalen’(Genesis 37-50) opzetten. De Jozefcyclus staat op alle scholen waar godsdienstonderwijs wordt gegeven wel op het programma. Oppervlakkig gezien lijkt het verhaal een familiegeschiedenis vol heftige gebeurtenissen. De conflictstof dient zich al direct aan als de verwende, wat naïeve Jozef zich gedraagt als ‘droomkoning’en zich boven zijn broers verheft. Hij wordt verstoten en komt eenzaam en alleen in Egypte terecht. Tegenstellingen kenmerken zijn leven: hij gaat door diepe dalen en stijgt naar grote hoogte. In het laatste deel van de geschiedenis komen zijn broers in zijn levensverhaal terug. Maar dan zijn de rollen totaal omgekeerd. De spanning bereikt een hoogtepunt als Jozef zijn broers op de proef stelt. Het verhaal eindigt gelukkig. Jozef verzoent zich met zijn broers. Tegelijkertijd redt hij zijn familie van de hongerdood. Eind goed al goed? De vraag dringt zich op: wat moeten kinderen met dit familieverhaal uit lang vervlogen tijden? Wie zich, zoals Jeanet en Yvon, verdiept in de structuur en de context van het verhaal ontdekt betekenissen die dieper gaan dan zomaar een familieconflict met goede afloop. Dan komt het verrassende perspectief op tafel dat je door ‘hoogten en diepten’van ‘een min’ tot ‘een plus’ kunt uitgroeien en tot een zegen kunt worden voor anderen. Wie heel goed leest, ontdekt nog een tweede perspectief: de verteller en Jozef zelf ervaren in alle wederwaardigheden Gods verborgen aanwezigheid. Deze beide perspectieven kun je de leerlingen als leerkracht vertellenderwijs aanreiken. Maar Jeanet en haar mentor Yvon willen meer. Vanaf het begin staat hen voor ogen dat zij de verhalen in een leeromgeving willen uitwerken. Kenmerkend voor deze benadering is de wens om leerlingen actief op hun eigen leerproces te betrekken. Het is hun bedoeling om de leerlingen te stimuleren tot diverse leeractiviteiten en tot mentale processen die gericht zijn op het zelf ontdekken en toe-eigenen van elementaire betekenissen. Om dat doel te bereiken gaan ze aan de slag met het ontwerpen van een uitdagende en ontwikkelingsgerichte leeromgeving. Bij de brainstorm over hun Jozefproject maken ze gebruik van een praktisch stappenplan voor de onderwijsvoorbereiding en -uitvoering. In een special wordt ten slotte aandacht besteed aan het fenomeen van ‘het verhaal’ als zodanig. De special biedt ook een beknopte verteldidactiek. Wie weinig weet over verhalen en verteldidactiek kan ook met deze onderwerpen beginnen.