homecontactkennisbankinloggensitemapzoeken  
ga naar de inhoudsopgave
vorige pagina pagina afdrukken
nzv uitgevers

3.2 Meer over actief leren

...

Meer over ´actief leren´

In het voorafgaande viel al de term ‘actief leren’. Die hebben we gebruikt als compact alternatief voor het basisprincipe van leerlingenactiviteit. Een eigentijdse omschrijving daarvan is die van ‘de leerling als subject en constructeur van het eigen leerproces’. In de recente literatuur wordt ‘actief leren’ vaak in een adem genoemd met ‘authentiek leren’. Beide termen laten zich plaatsen onder de nogal diffuse noemer van ‘het Nieuwe Leren’. Om de term ‘actief leren’ enigszins te kunnen plaatsen, citeren we een toelichting van professor Monique Volman, ontleend aan haar artikel Het ‘nieuwe leren’: oplossing of nieuw probleem?’ in het Tijdschrift Pedagogiek, jg. 26 / 2006 / 1.

 

Volman: `Het principe van actief leren is een poging tot een antwoord op een probleem waar veel scholen mee kampen: leerlingen zijn niet betrokken bij de lessen en tonen een consumentenhouding. Hoe lager in de onderwijshiërarchie, hoe groter de onvrede en de problemen. Een ander probleem is dat leerlingen vaak niet in staat blijken dat wat ze in de les leren daarbuiten toe te passen, ofwel – in onderwijskundige termen – er treedt geen transfer op van het geleerde. Als reactie op deze problemen zijn meer activerende onderwijsvormen ontwikkeld. Op basis van de constructivistische stroming in de onderwijspsychologie kon het gebruik van zulke onderwijsvormen goed verantwoord worden.

Het constructivisme bood tevens een verklaring voor het feit dat kennisoverdracht op school vaak niet succesvol is; leren is geen kwestie van het opslaan van aangereikte kennis. Mensen construeren actief kennis door nieuwe informatie te interpreteren vanuit kennis die ze al hebben, vanuit eerdere ervaringen, en ook vanuit persoonlijke waarden en opvattingen. ‘Kennisoverdracht’ zoals men zich dat lang heeft voorgesteld, is dus eigenlijk niet mogelijk. Leerlingen bouwen pas kennis op wanneer ze datgene wat hen aan informatie wordt aangeboden tot iets persoonlijks kunnen transformeren.

Dit verklaart ook waarom ‘kennisoverdracht’ zoals dat in het onderwijs wordt beoogd, lang niet altijd werkt. Kennis verwerven verloopt niet volgens het model dat ten grondslag ligt aan het traditionele onderwijs, dat veronderstelt dat je kennis letterlijk aan leerlingen kunt overdragen.

Uit het constructivisme is het leertheoretische principe afgeleid dat je leerlingen zoveel mogelijk moet activeren om hun eigen kennis te construeren, aansluitend bij wat ze al weten en kunnen. Dat hoeven leerlingen niet altijd alleen te doen; samenwerken met Studielandschap - Werkvormen - 2.  Actief leren.jpg ...medeleerlingen kan juist een belangrijke rol spelen, omdat dat hen dwingt actief te zijn, bijvoorbeeld door iets uit te leggen aan anderen of hun ideeën met die van anderen te vergelijken. Onderwijzen wordt dan het creëren van een omgeving waarin lerenden worden gestimuleerd, geholpen en ondersteund bij het zelf (eventueel met anderen samen) opbouwen van waardevolle kennisinhouden en vaardigheden. Vandaar de bekende leus: de leraar moet geen overdrager zijn van kennis, maar coach van het leerproces. Dit is geen nieuwe gedachte. Onderwijsvernieuwingen als bijvoorbeeld Montessori- en Daltononderwijs zijn hier ook op gebaseerd. Nieuw is wel het elan waarmee deze gedachte de afgelopen jaren is opgepakt. Terwijl Montessori- en Daltononderwijs op zichzelf staande bewegingen zijn gebleven, waren aan het eind van de vorige eeuw alle grote onderwijsvernieuwingen erop gericht leerlingen een meer actieve rol in het leren te geven: van het studiehuis en de didactische principes van de basisvorming tot het zelfstandig leren op de basisschool.`

Tot zover Monique Volman.

 

 

Pagina 2 van 3 

Lees verder >>>