Onder een aantal groepen leefde in toenemende mate de verwachting van een spoedige eindtijd. De verwachting berustte veelal op bijzondere openbaringen (het Griekse woord voor openbaring / onthulling = apokalypsis). Sommige hielden rekening met perioden in de geschiedenis die tenslotte zouden uitlopen op een wereldcatastrofe, waarin het licht tenslotte over de duisternis zou zegevieren. Van deze verwachting kun je veel terug te vinden in de apocalyptische Bijbelboeken, zoals Daniël in het Oude Testament en de Openbaring van Johannes in het Nieuwe Testament.

4.1 Essenen

De Essenen vormden binnen de apocalyptische volksbewegingen een kleine radicale groepering met in totaal circa 4000 leden. Zij kozen voor een aparte ascetische en vooral reine manier van leven in strikt besloten leefgemeenschappen. Aanleiding voor de afzondering van de wereld was de bemoeienis van de bezetter met de aanstelling van de hogepriester Jonathan. Dat was voor hen een teken dat de tempel in onreine handen was gevallen. Daarom besloten zij ‘het ware Israël’ op een eigen wijze te representeren in reine geloofsgemeenschappen. Contacten met niet-Esseners werden zoveel mogelijk gemeden. Als ‘Zonen van het licht’ wilden zij zich in de woestijn voorbereiden op de eindtijd. Het bezit werd gedeeld, net zoals bij de latere kloosters. In het Nieuwe Testament worden de Essenen niet vermeld. Op het eerste gezicht lijken er overeenkomsten te zijn tussen de Essenen en Jezus. Zo heeft hij met zijn discipelen ook een gemeenschappelijke kas. En hetzelfde is het geval bij de eerste gemeente in Jeruzalem, waar trouwens ook sprake is van gemeenschappelijke maaltijden. Maar de verschillen zijn opvallend. Bij Jezus is geen sprake van een priesterlijk ‘elite denken’, of een streng naleven van de wet, of de ascetische terugtrekking van het leven, en haat jegens ‘Zonen van de Duisternis’.

Inmiddels zijn we sinds de belangrijke archeologische vondsten en boekrollen bij de nederzetting Qumran (1947), meer te weten gekomen van de godsdienstige ontwikkelingen in de tijd van Jezus.

Met de Joodse opstand zijn de Essenen van het toneel verdwenen. De ongeveer vierhonderd zielen tellende kloostergemeenschap in het bij de Dode Zee gelegen Qumran, is in het jaar 68 door de Romeinen uitgeroeid.

De Essenen van Qumran hebben ons een (goed verstopte) bibliotheek nagelaten, met manuscripten die pakweg bijna duizend jaar ouder waren, dan de handschriften die tot 1947 kende. Uit vergelijking met de latere documenten is komen vast te staan dat de gevonden boekrollen in de loop der eeuwen heel nauwkeurig zijn gekopieerd.

Zie interview dr. Mladen Popović / Qumran Instituut Groningen

Pagina 1 van 7

Lees verder >>>