homecontactkennisbankinloggensitemapzoeken  
vorige pagina pagina afdrukken
nzv uitgevers

Toelichting bij schilderij 'De Grote Verzoendag' van Maurycy Gottlieb

...
  • Gottlieb-Detail Yom_Kippur.jpg Bladzijde 171 in ‘Verwonderen & Ontdekken’

 

Gottlieb - Grote Verzoendag.jpgVoor Joden is 'Yom Kippur' de heiligste dag van het jaar. Deze dag wordt in diepe bezinning en met gebeden doorgebracht (zie meer informatie op Internet).

Het schilderij geeft niet alleen een beeld van het gebeuren van de viering in de synagoge. Het weerspiegelt tevens de persoonlijke situatie van de jonge kunstenaar. Hij worstelde met zijn identiteit als Jood, Poolse burger en tegelijk als onafhankelijke jongeman die de nieuwe ideeën van de Verlichting aanhing.

In de voorstelling schilderde hij zichzelf tussen zijn geloofsgenoten op de Grote Verzoendag in de synagoge. Hij grijpt daarbij terug naar eigen jeugd herinneringen aan de synagoge van Drohowicz.

Van de twintig figuren die in de voorstelling zijn weergegeven, komen er 15 uit zijn directe omgeving. Zo zien we onder andere zijn ouders, zijn verloofde Laura en haar familie. Maar ook ontdekken we drie keer zijn zelfportret op drie verschillende leeftijden.

 

In het midden staat hij als jongeman van 22, zoals hij was op het moment dat hij het schilderij maakte. Om zijn nek draagt hij een medaillon met de ster van David en zijn initialen in het Hebreeuws. Aan de linkerkant, zien we dezelfde medaillon om de hals van Gottlieb als een klein jongetje. Hij houdt zijn vinger bij een opengeslagen gebedenboek. Rechts zien we de oudere Gottlieb, eveneens met een gebedenboek. Zijn verloofde Laura Rosenfeld komt twee keer voor. Op de vrouwengalerij staat zij links met een gesloten gebedenboek. Rechts fluistert zij iets naar haar moeder.

 

Een jaar na de voltooiing van het schilderwerk trouwt Laura met de bankier Leo Henschel. Twee weken later komt Gottlieb plotseling te overlijden aan de complicaties van een opgelopen ziekte. In dit verband wijzen we nog op een belangrijk detail van de voorstelling, dat nog niet is besproken. Op de omslag van de Torah staat een inscriptie ter nagedachtenis aan Moshe (Maurycy) Gottlieb. Toen zijn vader dit zag, protesteerde hij hier krachtig tegen. Gottlieb haalde de tekst vervolgens weg, maar bracht hem later opnieuw aan.

 

Zoals gezegd, geeft het schilderij niet alleen een boeiende momentopname van de viering van de Grote Verzoendag in een synagoge, maar ook een beeld van het leven en de wereld van Maurycy Gottlieb. Dat geeft de voorstelling een bijzondere dimensie. Het nodigt de leerlingen uit om zich in de bedoeling van de schilder te verdiepen.

Van de overleden schilder zijn overigens meer dan driehonderd werken bewaard gebleven. Zijn broer, de schilder Leopold Gottlieb werd vijf jaar naar het overlijden van Maurycy geboren.

 

Download

Het schilderij 'De Grote Verzoendag" hangt in het Tel Aviv Museum. Het leent zich uitstekend voor gebruik op het digitale schoolbord. Op Wikipedia Commons staat het in groot formaat als File: Gottlieb-Jews Praying in the Synagogue on Yom Kippur. Kies bij het downloaden voor: Full Resolution / size 959 KB.

 

Close-ups

In rubriek 6 van de Beeldbank: 'Joodse wereld' vind je enkele close-ups van het schilderij van Gottlieb.

 

 

>>> terug