Nieuwe uitgave van ´De Catechizandis Rudibus´

 Over het begin van de godsdienstdidactiek (1/3)

De eerste handreiking

We staan er zelden bij stil, maar voor de opkomst van de Islam was Noord Afrika een zeer belangrijk centrum van de christelijke cultuur. Daar woonde ook de misschien wel meest belangrijkste kerkvader aller tijden: Aurelius Augustinus (354 - 430). Voor zover bekend, publiceerde hij als eerste een methodische handreiking voor het godsdienstonderwijs (catechese). Zijn handreiking die waarschijnlijk rond het jaar 403 werd geschreven, draagt de Latijnse titel: 'De Catechizandis Rudibus', oftewel: ‘Geloofsonderricht aan beginners’. Voor de duidelijkheid: het gaat hier niet om de catechisatie zoals wij die tegenwoordig kennen en die bedoeld is voor jongeren die in de regel van huis uit al tot de christelijke geloofsgemeenschap behoren.

Augustinus heeft zijn handreiking bedoeld voor het onderwijs aan geïnteresseerde buitenstaanders die overwogen om toe te treden tot de christelijke kerk. Dat moet je wel weten voor je verder leest.

Het probleem van Deogratias

De directe aanleiding voor Augustinus om 'De Catechizandis Rudibus' te schrijven, was een brief van de catecheet Deogratias uit de ruim 250 kilometer verderop gelegen stad Carthago. Als diaken van zijn kerk was hij aangewezen om aan beginners een oriënterende cursus te geven.

Zijn goede bedoelingen en inspanningen ten spijt, liep Deogratias in zijn rol als catecheet tegen lastige problemen aan. Hij zat met allerlei vragen, zowel over de inhoud van zijn cursusaanbod, als over de praktische betekenis daarvan voor zijn gehoor.

Daar kwam nog een frustrerende ervaring bij: zijn toespraak ging hem tijdens het spreken tegenstaan. Hij vroeg zich zelfs af, of zijn woorden wel bij de luisteraars overkwamen. Kortom: een toenemend gevoel van vervreemding maakte zich van hem meester en hij wist niet meer hoe het met zijn cursus verder moest.

Daarom besloot hij hulp te vragen aan Augustinus, die op dat moment bisschop was in de stad Hippo Regius (het huidige Annaba in Algerije). Deogratias had geen betere coach kunnen zoeken. Augustinus beschikte als pastor, theoloog en predikant over een voortreffelijke reputatie. Bovendien had hij in zijn vroegere loopbaan naam gemaakt als redenaar en zelfs colleges gegeven over de kunst van de rhetorica (de wetenschap van de welsprekendheid, zoals die bijvoorbeeld door advocaten werd bedreven).

Wat moet je beginners vertellen over de christelijke leer? Hoe houd je er zelf plezier in, ook al moet je iets voor de honderdste keer uitleggen? Kortom, hoe geef je goed en inspirerend onderwijs, zonder zelf gedemotiveerd te raken? In zijn opnieuw uitgegeven De Catechizandis Rudibus geeft kerkvader Augustinus antwoorden op deze vragen. Allereerst gaat Augustinus in op didactische punten. Hij benadrukt de manieren waarop de docent zijn eigen blijmoedigheid op peil kan houden. Vervolgens geeft hij een model-uiteenzetting van de christelijke leer en de hoofdpunten uit de Bijbel.

Pagina 1 van 3

Lees verder >>>