homecontactkennisbankinloggensitemapzoeken  
vorige pagina pagina afdrukken
nzv uitgevers

De didactiek van Bibliodrama

...

Interview uit: ‘Weekkrant Kerk + Leven’ 9 mei 2007

Spelen in Jezus’ naam

Erik De Smet

 

Bibliodrama staat voor creatief en persoonsgericht omgaan met Bijbelverhalen en is al jaren een geliefde methode in onderwijs en volwassenengroepen. Met twee auteurs van een pas verschenen boek terzake spraken we over de eigenheid van bibliodrama in het vormingswerk, evenals over de kunst van het begeleiden ervan.

 

 

Perspectief nemen vanuit verschillende rollen.jpg ...

 

Misverstanden

Over wat bibliodrama precies is, bestaan nogal wat misverstanden. Alleen al de combinatie ‘Bijbel’ en ‘drama’ kan verwarring oproepen. Maar toneel op basis van een Bijbelverhaal is het beslist niet.

Wat dan wel? Erik Herrebosch van het Centrum voor Christelijk Vormingswerkin Antwerpen: „Ik

noem het creatief omgaan met de Bijbel. Het is dus niet het naspelen van een verhaal, maar aan het werk gaan met een Bijbelverhaal. In bibliodrama wordt geprobeerd de rollen van de personages uit een verhaal in te vullen, vanuit het eigen aanvoelen hoe die personages denken, voelen en handelen.” Liliane Vervoort vult aan: „Het kan dus best zijn dat in het ‘spel’ een verhaal heel anders verloopt dan in de Bijbel staat. Maria’s antwoord op de aankondiging van de engel kan bijvoorbeeld met meer twijfel gepaard gaan dan het Evangelie van Lucas beschrijft. Soms wordt de verhaallijn helemaal verlaten, bijvoorbeeld wanneer een deelnemer in het kerstverhaal toch absoluut in de herberg plaats wil bieden aan de zwangere Maria.”

 

Interactieproces

Bibliodrama ontstond goed een kwarteeuw geleden als kerkelijke volwasseneneducatie. Allereerst is het een interactieproces tussen een zorgvuldig gekozen Bijbeltekst en een groep mensen die hun Bijbelkennis willen bijschaven én willen werken aan persoonlijke verdieping. De gebruikte methode wortelt in het zogeheten psychodrama, onder meer gebruikt als therapie. Er ontstond zowaar een Vlaamse school: meer groepsgericht en vertrekkend van het Bijbelverhaal zelf. Elders in Europa wordt meer gewerkt vanuit de herinnering aan het verhaal.

Erik Herrebosch: „Een verhaal uit de Bijbel wordt aldus een speelruimte waarin veel mogelijk is. Het Bijbelverhaal levert het werkkader. Op het einde van de sessie wordt afstand genomen en blikken de deelnemers terug op wat gebeurde. Dat laatste is wezenlijken noodzakelijk. Uit deze nabespreking leren we immers zelf en mogen we de dingen verwoorden in onze eigen naam.”

„Belangrijke vragen bij de nabespreking zijn: wat betekent het verhaal voor mij en wat heeft het me gezegd?”, vult Liliane Vervoort aan. „Wat vertelt het verhaal bijvoorbeeld over mijn godsbeeld? Waardoor voel ik mij uitgedaagd?”

Erik Herrebosch herinnert zich pastorale werksters die een halve dag aan de slag waren met het verhaal van de lamme. Door de juiste vraagstelling ging iemand beseffen dat mensen misschien wel niet geholpen wensten te worden.

 

Geen toneel

„Het is geen toneel spelen”, benadrukt Herrebosch. „Bij bibliodrama moet je loskomen van het ‘juiste’ antwoord, van hoe je meent dat iets in de Bijbel staat. Je moet je overleveren aan de dynamiek van het verhaal. Je neemt een rol op. Jij bent bijvoorbeeld de verloren zoon uit de parabel. Je zit tussen de varkens, en op dat moment druk je allereerst jezelf uit.” Een riskante onderneming? Liliane Vervoort stipt aan dat het begeleiden van bibliodrama een nauwgezet pedagogisch en pastoraal handelen vereist. „Een rol spelen biedt veiligheid, en als begeleider moet je die veiligheid garanderen. Iemand gaf ooit eens toe dat ze in de rol van Jezus dingen durfde te zeggen die ze anders niet kon.”

Herrebosch: „Een geliefde techniek is de zogeheten lege stoel. Daarop neemt bijvoorbeeld een denkbeeldige Zacheüs plaats. De deelnemers kunnen hem dan vrijmoedig vragen stellen. Ik herinner me een zwaarlijvig kind dat van Zacheüs wilde weten hoe die het vond steeds uitgelachen te worden. Op de stoel als Zacheüs kon hij zelf het antwoord geven, wetende dat de rol hem veiligheid bood.” Goede begeleiding is dus wezenlijk. Het nieuwe praktijkboek terzake groeide trouwens uit vijftien jaar begeleidingservaring in de opleiding Bibliodrama & Religieuze verhalen in beweging van het Centrum voor Christelijk Vormingswerk in Antwerpen.

Liliane Vervoort: „Een begeleider moet de juiste basishouding in zich hebben en tegelijk een aantal vaardigheden in de vingers hebben. Zo moet je de juiste vragen kunnen stellen en de opdrachten op pedagogisch verantwoorde wijze kunnen uitleggen en begeleiden. Ook een gedegen kennis van de Bijbel is vereist. Helaas wordt te vaak geëxperimenteerd met bibliodrama en geïmproviseerd, met slechte ervaringen als gevolg. Bibliodrama vereist trouwens ethiek. Het kan immers zijn dat het spel het diepste van een mens raakt. Verantwoord bibliodrama begeleiden kun je slechts na vorming en veel oefening.”

 

Welke Bijbelverhalen zijn geschikt?

Kaïn en Abel, Martha en Maria, de boodschap van de engel... Blijkbaar kunnen zelfs details of slechts enkele woorden uit de Bijbel uitgroeien tot een gebeuren dat nieuwe perspectieven opent op mens en geloof. Veelbetekenend blijkt ook het bibliodrama waarin de deelnemers de rol van God opnemen. Het toont alvast aan dat bij bibliodrama verschillende niveaus worden aangesproken, tot de diepste grond van ons geloof. Volgens Erik Herrebosch zijn tal van Bijbelverhalen geschikt om mee te werken: „De techniek haalt de Bijbel uit zijn sarcofaag en maakt er een verhaal van voor hier en nu. Het toont jongeren de diepe menselijkheid van de Schrift. Door het bewust omgaan met de vele verhalen leer je dat God de mens steeds kansen geeft om te groeien.”

 

 


 

 

De auteurs

De auteurs hebben jarenlange ervaring met het begeleiden van bibliodrama in onderwijs en pastoraat. Ze begeleiden al vele jaren bibliodrama in opleidingen in Vlaanderen en Nederland. Dit boek is gegroeid uit 15 jaar begeleidingservaring in de Opleiding ‘Bibliodrama & Religieuze verhalen in beweging’ aan het Centrum voor Christelijk Vormingswerk (CCV) te Antwerpen.

  • Jean Agten is lector godsdienst(didactiek) aan de Lerarenopleiding van EHSAL – Europese Hogeschool Brussel en nascholer voor het Vlaams Verbond van het Katholiek Basisonderwijs.
  • Erik Herrebosch is educatief medewerker bij het Centrum voor Christelijk Vormingswerk in Antwerpen.
  • Katelijne Verduyn geeft godsdienst aan het Hoger Secundair Onderwijs van het Sint-Michielscollege in Schoten.
  • Liliane Vervoort is stafmedewerkster bij jongerenpastoraal Bisdom Antwerpen.

 

J. Agten, E. Herrebosch, K. Verduyn & L. Vervoort, Bibliodrama begeleiden. Wegwijzers voor de praktijk, Garant, Antwerpen, 2007, 19 euro, ISBN 978 90 441 2090 5.

 

>>> Inhoud