homecontactkennisbankinloggensitemapzoeken  
vorige pagina pagina afdrukken
nzv uitgevers

Identiteit en literatuuropvattingen

...

‘Zo doen wij dat nu eenmaal'

Erna van Koeven, lerarenopleider aan een lerarenopleiding basisonderwijs, Dr. Erna van Koeven - VU Amsterdam.jpgverdedigde op 16 november 2011 aan de Vrije Universiteit haar proefschrift ‘Zo doen wij dat nu eenmaal'.
Bij haar onderzoek is zij op vier open protestants-christelijke basisscholen nagegaan welke literatuuropvattingen de leerkrachten er op nahouden. Van Koeven onderzocht hoe die opvattingen van invloed zijn bij de selectie van boeken en hoe leerkrachten hun opvattingen verdisconteren in de manier waarop zij met boeken werken.


Op basis van haar onderzoek trekt zij de conclusie dat de literatuuropvattingen van leerkrachten op de betreffende open protestants-christelijke basisscholen vaak impliciet blijven. Zij vinden geen basis in (1) een bredere visie op de leescultuur op school; (2) de vormgeving van de levensbeschouwelijke schoolidentiteit, of (3) opvattingen ten aanzien van onderwijs met pedagogische kwaliteit. Van Koeven: ‘In een klimaat waar geen visie is op pedagogische kwaliteit of identiteit, waar boeken de status van leermiddel hebben en waar teamleden zich onhandig voelen in het omgaan ermee, kan gemakkelijk sprake zijn van (zelf)censuur.'

‘Identiteitssfeer'

Volgens de covertekst van ‘Zo doen wij dat nu eenmaal' zal de dissertatie binnen bijzondere basisscholen, maar ook daarbuiten, voor veel discussie over en reflectie op het literatuuronderwijs zorgen. Die veronderstelling lijkt zeker aannemelijk. Juist vanwege het gegeven dat de leerkrachten in kwestie de identiteit van hun school niet of nauwelijks kunnen expliciteren. Zo wordt de afwijzing van 'magische kinderliteratuur' hooguit beargumenteerd in termen van 'veiligheid' en 'bescherming'.
Desgevraagd merkte Van Koeven tijdens de verdediging van haar proefschrift overigens wel op dat zij binnen de betreffende open protestants-christelijke basisscholen een zekere 'identiteitssfeer' en een 'denkrichting' had aangetroffen. Deze noties berusten op beelden die teamleden hebben over hoe ‘een christelijke school' behoort te zijn.

Conceptuele upgrade

Op basis van haar bevindingen formuleert Erna van Koeven voor de lerarenopleiding enkele zinvolle aanbevelingen. Dat initiatief verdient uiteraard alle waardering.
Haar hypothese dat op basisscholen de visie van teamleden op leescultuur, schoolidentiteit of pedagogische kwaliteit niet sterk is ontwikkeld, vraagt inderdaad om verder onderzoek.
Over de kwestie of het opmerkelijke signalement van leerkrachten in ‘Zo doen wij dat nu eenmaal' voor het open protestants-christelijke basisonderwijs in het algemeen geldt, werd na afloop van de promotieplechtigheid druk verder gediscussieerd.
Hoe dan ook, van verschillende kanten kwam de suggestie dat het onderwijs met een open protestants-christelijke signatuur dringend toe is aan een conceptuele upgrade van de levensbeschouwelijke visie op opvoeding en onderwijs.
De legitimering van onderwijspraktijken met ‘Zo doen we dat nu eenmaal' is voorgoed voorbij.

  • Erna van Koeven: ‘Zo doen wij dat nu eenmaal' - Literatuuropvattingen op open protestants-christelijke basisscholen'. Uitgave: Eburon Academic Publishers. Delft 2011.

Terug >>>